GPS probleem: week roll-over

Op 6 april 2019 zal de week-teller van het huidige GPS satellietnetwerk aan haar maximum van 1023 weken komen, en daarna weer beginnen met 0. Dit fenomeen heeft zich voor het eerst voorgedaan in 1999 en zal elke 19,7 jaar voorkomen.

Hier is de officiele PDF vanuit Raymarine te vinden:
raymarine-shop_76576_0_nl_gps_problem_roll_over

Iedere GPS ontvanger gebruikt dit weeknummer om de juiste UTC datum te berekenen. Alle huidige Raymarineproducten, zoals de AXIOM en Element MFD’s, Dragonfly fishfinder, RayStar 150, AR200, AIS700, alsmede de a/c/e/eS/gS MFDs, RayStar130 en de AIS650 zullen geen hinder ondervinden van deze zo genaamde “Week Rollover”. In de PDF vindt u een overzicht van vroege Raymarine producten welke nu of in de nabije toekomst problemen kunnen ondervinden door deze Rollover.

Let wel: deze producten kunnen nog steeds een juiste positie en COG/SOG tonen, echter de datum(UTC) kan incorrect zijn. Dit kan invloed hebben op de in het apparaat getoonde stroming&getijdentabellen. Ook waypointdatum en/of datum/tijd voor DSC oproep kan onjuist zijn. Wat te doen als u vermoedt dat uw product problemen ondervindt als gevolg van de GPS Week Rolover:

•Controleer of uw product op onderstaande lijst voorkomt en kijk welke actie ondernomen dient te worden
•Controleer of de positie (accuraat) wordt weergegeven. Zo niet, dan kan het herstarten van de GPS een oplossing zijn.
•Als na de herstart geen positie wordt getoond, dan kan het apparaat defect zijnof een storing vertonen die geen verband houdt met de GPS Week Rollover
•Als de GPS wel juiste positie geeft en voor het systeem is een betrouwbare UTC nodig, dan vervangt u het apparaat indien de uitgestuurde UTC onjuist is.

Artikel:Artikelcode:jaar:Te ondernemen actie*:
GPS van vóór 1998nvt2015 of eerderArtikel vervangen
RS112E32001/E320022015GPS antenne vervangen
RC420E32012E2016Artikel vervangen
RN300E320172017GPS antenne vervangen
RC320E320152017Artikel vervangen
RS120E32025/E320262017GPS antenne vervangen
RC425E320322017Artikel vervangen
RC435E320402019Artikel vervangen
RC435iE330192019Artikel vervangen
RC400E330182020Artikel vervangen
RS125E321192022GPS antenne vervangen
RS125+E321192022GPS antenne vervangen
RS12E330212022GPS antenne vervangen
A50E621842025Vervangen of externe GPS
A50DE621862025Vervangen of externe GPS
A57E623422025Vervangen of externe GPS
A57DE621882025Vervangen of externe GPS
A70E621902025Vervangen of externe GPS
A70DE621922025Vervangen of externe GPS
C120W DISPLAY EUE62113R-EU2025Vervangen of externe GPS
C120W DISPLAY ROWE62113R-RW2025Vervangen of externe GPS
C120W DISPLAY USE62113R-US2025Vervangen of externe GPS
C140W DISPLAY EUE62115-EU2025Vervangen of externe GPS
C140W DISPLAY EUE62115R-EU2025Vervangen of externe GPS
C140W DISPLAY ROWE62115R-RW2025Vervangen of externe GPS
C140W DISPLAY USE62115R-US2025Vervangen of externe GPS
C120W DISPLAY ROWE62113-RW2025Vervangen of externe GPS
C140W DISPLAY ROWE62115-RW2025Vervangen of externe GPS
C120W DISPLAY USE62113-US2025Vervangen of externe GPS
C140W DISPLAY USE62115-US2025Vervangen of externe GPS
C90W DISPLAY EUE62111-EU2025Vervangen of externe GPS
C90W DISPLAY EUE62111R-EU2025Vervangen of externe GPS
C120W DISPLAY EUE62113-EU2025Vervangen of externe GPS
C90W DISPLAY ROWE62111R-RW2025Vervangen of externe GPS
C90W DISPLAY USE62111R-US2025Vervangen of externe GPS
C90W DISPLAY ROWE62111-RW2025Vervangen of externe GPS
C90W DISPLAY USE62111-US2025Vervangen of externe GPS
AIS500E622352026Artikel vervangen
RS130E321532027GPS antenne vervangen
AIS650E321582028Artikel vervangen
e7D MFDE623552028Vervangen of externe GPS
e97 – Hybridtouch MFDE700222028Vervangen of externe GPS
e95 – Hybridtouch MFDE700212028Vervangen of externe GPS
c97 – MFDE700122028Vervangen of externe GPS
c95 – MFDE700112028Vervangen of externe GPS
e7 – 7″ MFDE623542028Vervangen of externe GPS
e127 – Hybridtouch MFDE700242028Vervangen of externe GPS
e125 – Hybridtouch MFDE700232028Vervangen of externe GPS
c127 – MFDE700142028Vervangen of externe GPS
c125 – MFDE700132028Vervangen of externe GPS
c125 – MFDE700132028Vervangen of externe GPS
a77 – 7″ MFDE701652028Vervangen of externe GPS
a78 – 7″ MFDE702022028Vervangen of externe GPS
a67 – 5.7″ MFDE700772028Vervangen of externe GPS
a68 – 5.7″ MFDE702002028Vervangen of externe GPS
a65 – 5.7″ MFDE700762028Vervangen of externe GPS
a67 – 5.7″ MFDE701632028Vervangen of externe GPS
a67 – 5.7″ MFDE70163-S22028Vervangen of externe GPS
a68 – 5.7″ MFDE702012028Vervangen of externe GPS
a65 – 5.7″ MFDE701622028Vervangen of externe GPS
a75 – 7″ MFDE701642028Vervangen of externe GPS
a77 – 7″ MFDE701672028Vervangen of externe GPS
a78 – 7″ MFDE702032028Vervangen of externe GPS
a75 – 7″ MFDE701662028Vervangen of externe GPS
a95 9″ MFDE702322028Vervangen of externe GPS
a97 9″ MFDE702332028Vervangen of externe GPS
a98 – 9″ MFDE702342028Vervangen of externe GPS
a125 12.1″ MFDE702352028Vervangen of externe GPS
a127 12.1″ MFDE702362028Vervangen of externe GPS
a128 -12.1″ MFDE702372028Vervangen of externe GPS
AIS950E700502028Artikel vervangen
DRAGONFLY 5E700852029Artikel vervangen
DRAGONFLYE702262029Artikel vervangen
DRAGONFLY 7E702302029Artikel vervangen
DRAGONFLY 7E702312029Artikel vervangen
eS75 7″ MFDE702632031Vervangen of externe GPS
eS78 7″ MFDE702652031Vervangen of externe GPS
eS98 9″ MFDE702752031Vervangen of externe GPS
eS97 9″ MFDE702742031Vervangen of externe GPS
eS128 12.1″ MFDE702852031Vervangen of externe GPS
eS127 12.1″ MFDE702842031Vervangen of externe GPS
Dragonfly-5 proE702932031Artikel vervangen
Dragonfly-5-proE703032031Artikel vervangen
Dragonfly 5-PROE704962031Artikel vervangen
Dragonfly-5mE702952031Artikel vervangen
Dragonfly-4 ProE702942031Artikel vervangen
Dragonfly-4-proE703022031Artikel vervangen
Dragonfly 4-PROE704952031Artikel vervangen
Dragonfly-7 PROE703192031Artikel vervangen
Dragonfly-7 PROE703202031Artikel vervangen
Dragonfly 7-PROE704972031Artikel vervangen
RS150E703102033GPS antenne vervangen
AXIOM 9 – 9″ MFDE703662033Update software of externe GPS
AXIOM 12 RV – 12″ MFDE703692033Update software of externe GPS
AXIOM 12 – 12″ MFDE703682033Update software of externe GPS
AXIOM 9 RV – 9″ MFDE703672033Update software of externe GPS
AXIOM 7 – 7″ MFDE703632033Update software of externe GPS
AXIOM 7 RV – 7″ MFDE703652033Update software of externe GPS
AXIOM 7 DV – 7″ MFDE703642033Update software of externe GPS
AXIOM 9 PRO-SE704812033Update software of externe GPS
AXIOM-Pro 16 RVXE703732033Update software of externe GPS
AXIOM-Pro 12E703722033Update software of externe GPS
AXIOM 12 PRO-SE704822033Update software of externe GPS
AXIOM 16 PRO-SE704832033Update software of externe GPS
Axiom XL 22E705152033Update software of externe GPS
Axiom XL 16E703992033Update software of externe GPS
Axiom XL 19E704002033Update software of externe GPS
Axiom XL 24E704012033Update software of externe GPS
AIS700E704762034Software updaten
AIS5000E705292035Software updaten
Element 7 MFDE705322035Update software of externe GPS
Element 9 MFDE705342035Update software of externe GPS
Element 12 MFDE705362035Update software of externe GPS
AR200 Augmented RealityE705372035Update software of externe GPS

* Indien GPS positie en datum juist zijn is er geen actie nodig. Controleer op raymarine.nl voor eventuele software update indien GPS positie en datum niet correct zijn.

Raymarine CashBack 2020

Ook in 2020 is er weer een Raymarine CashBack promotie. Dit jaar zijn er zelfs drie cashback acties!

Element S en Axiom (alle soorten ook XL en PRO) met de Quantum 2 Doppler radome radar
Instrumentpakketten i50 en i60
Evolution stuurautomaten


Wat moet ik doen? Het is de bedoeling dat er voor het gewenste product een vergelijkbaar instrument wordt omgeruild en opgestuurd. Dus wil je een i50, dan zal er een oude ST60 instrument moeten worden opgestuurd waarna je de korting terug gestort krijgt.
Top tip: het instrument/apparaat mag ook een ander merk zijn en zelfs defect (defect betekent een heel instrument met alle onderdelen er nog aan, niet alleen het bedieningsknopje! Hier wordt echt naar gekeken hoor)

Er zijn maar liefst 34 verschillende pakketten te krijgen.
 
Het is heel makkelijk en je kan het allemaal zelf doen. Print de PDF file hieronder, vul de gegevens in, print onze factuur en stop de prints samen met de apparatuur in de doos. De spelregels staan duidelijk op de PDF wel lezen want niet alle bestelnummers kan je gebruiken, zie de lijst hieronder. Moeten wij het regelen, geen probleem laat het ons weten en wij maken het in orde!
Tot wanneer? Van 01-12-2019 t/m 31-03-2020. Dus na 31 maart worden de aanvragen niet meer in behandeling genomen.

Raymarine CashBack actie 2020 Element S tot 300 Euro korting.
Cashback PDF download voor de MFD kaartplotters en radar
Raymarine CashBack actie 2020 PDF download voor i50 i60 en stuurautomaat.
Cashback PDF download voor de i50 i60 instrumenten en stuurautomaat

Element S en Axiom (alle soorten ook XL en PRO) met de Quantum 2 Doppler radome radar
Raymarine CashBack actie 2020 Element S tot 300 Euro korting.
Raymarine Element S
Raymarine CashBack actie 2020 Axiom tot 500 Euro korting.
Raymarine Axiom

Overzicht kortingen voor de Element en Axiom
€ 50,– na aanschaf Element 7-S: E70531
€ 150,– na aanschaf Element 9-S: E70533
€ 300,– na aanschaf Element 12-S: E70535
€ 100,– na aanschaf AXIOM™ 7, 7DV en 7RV modellen: E70363-00, E70364-00, E70365-00
€ 300,– na aanschaf AXIOM™ 9, 9RV, 9Pro-S en 9Pro-RVX modellen: 70366-00, E70367-00 , E70481 en E70371
€ 400,– na aanschaf AXIOM™ 12, 12RV, 12Pro-S en 12Pro-RVX modellen: E70368-00, E70369-00, E70482 en E70372
€ 500,– na aanschaf AXIOM™ 16XL, 16Pro-S en 16Pro-RVX modellen: E70399, E70483 en E70373
€ 100,– na aanschaf Quantum 2 Doppler radome: E70498, T70416 en T70417


Instrumentpakketten i50 en i60
Raymarine CashBack actie 2020 i60 instrument met 75 Euro korting.
Raymarine i60 wind pakket
Raymarine CashBack actie 2020 i50 instrument met 75 Euro korting.
Raymarine i50 tridata pakket

Korting voor i50 en i60 instrumenten pakketten
€ 75,– na aanschaf i50 of i60 instrumentpakketten: i50 Log (E70147) i50 Diepte (E70148) i50 Tridata (E70149) of i60 Wind (E70150)


Stuurautomaat pakketten
Raymarine CashBack actie 2020 stuurautomaat tot 250 Euro korting.
Raymarine stuurautomaat
Raymarine CashBack actie 2020 stuurautomaat pakket tot 250 Euro korting.
Raymarine stuurautomaat voorbeeld
Overzicht kortingen voor stuurautomaten
€ 150,– na aanschaf EV-100: Powerpack (E70154) Tillerpack (T70153) of Wheelpack (T70152) of EV-100 zonder drive (T70281)
€ 175,– na aanschaf EV-150 Powerpack met of zonder drive (T70330 of T70407)
€ 250,– na aanschaf EV-200: Powerpack (T70157) of Sailpack (T70158) incl drive, of Power (T70156) of Sail (T70155) zonder drive

Dragonfly dieptebeeld doet het niet meer

Probleem achterkant connector rood oplossen van Raymarine Dragonfly 7 Pro De vraag: Ik heb een raymarine dragonfly fishfinder. Tijdens mijn vakantie in Zweden deed hij het plotseling niet meer echter weet ik niet of het aan de dieptemeter ligt of aan de transducer. Mijn vraag is of ik de dieptemeter kan worden opgestuurd om doorgemeten te worden. Wat zouden hiervan de kosten zijn, en wat kost eventueel een transducer?

Jazeker wij kunnen alle Dragonfly instrumenten testen en kost bij ons 25 Euro inclusief BTW en weer terug sturen is dan 6,75.

Voordat je hem gaat opsturen kan je misschien eerst naar deze punten kijken:

  • Weet je welke transducer er nu bij zit, een productnummer?
  • Weet je ook of er een rode of groene draaiconnector op de achterkant zit?
  • Maar wat is het probleem eigenlijk?
  • Gaat de Dragonfly wel aan
  • Is er genoeg spanning op de accu
  • Is er misschien een zekering stuk
  • Is de kabel van de gever niet geknakt

Met de onderstaande antwoorden is de Dragonfly naar ons toegestuurd.

  • De transducer zal ik mee opsturen ik zie geen productnummer
  • De draaiconnector is rood
  • De Dragonfly heeft het een tijdje wisselend gedaan tot hij het helemaal niet meer deed
  • De Accu was goed en heeft het bij een andere dieptemeter prima gedaan
  • De zekering was goed
  • De kabel mankeert zo op het oog niets 

Heb zelf het idee dat het probleem zit in de aansluiting van de transducer naar de Dragonfly. Ik zal de Dragonfly en transducer vandaag naar jullie opsturen.

De oplossing:Probleem achterkant connector rood oplossen van Raymarine Dragonfly 7 Pro details

Het probleem was de draaiconnector die achter op het display zit. De (in dit geval) rode draaiconnector was niet meer aanwezig op de connector van de transducer. De connector ging nog prima in de aansluiting achter op de Dragonfly maar omdat de draaiconnector (wartel) niet meer de connector vast kon klikken was er soms geen goede connectie met de aansluitpinnen en viel soms het dieptebeeld weg. Verder werkte de Dragonfly prima.

Wij hebbende rode wartel die achter op het scherm van de Dragonfly kunnen vervangen met een nieuwe waardoor de connector van de transducer weer goed op zijn plek wordt gehouden. De kosten voor deze reparatie waren rond de 55 Euro inclusief onderzoek en verzenden.

De transducer met rode wartel connector

Mocht het zo zijn dat de transdcuer moet worden vervangen lees dan even verder. De transducer die voor deze Dragonfly geschikt is heeft een connector met een rode wartel nodig en heeft drie nokjes. Helaas is de transducer die geschikt is voor de rode wartel niet meer nieuw te krijgen. Wel is zijn opvolger die een groene wartel nodig heeft nieuw te bestellen maar om deze aan te sluiten op de Dragonfy is er een verloopconnector nodig.

Je steekt de connector van de nieuwe transducer met twee nokjes in de wartel van de adapterkabel en de andere kant van de adapterkabel komt achter op het Dragonfly instrument.

Axiom7 met alleen diepte

Ik heb een axiom 7 zonder interne sonar (helaas verkeerd voorgelicht op boot Düsseldorf) en wil graag een dieptemeter aanschaffen alleen is de prijs nu schrikken. Zoek nu naar een in hull smart transducer.

Verder mbt tot het netwerk aanleggen moet ik ook nog een bestelling plaatsen, maar zit nog met 1 obstakel. Ik moet een spurkabel door m’n rigging buis trekken en zelf denk ik dat de stekker net wat teveel wordt, ik zit te denken om een spurkabel doormidden te snijden en later deze weer netjes aan mekaar solderen met krimpkousjes. Of is de kabel die jullie verkopen zonder connector hiervoor bedoelt?

Antwoord:

Als er alleen diepte (geen fishfinder) gegevens nodig zijn, dan is er een SMART transducer. Die wordt direct aangesloten op het SeaTalkNG netwerk naar de Axiom. Er is al een tijdje een SMART gever die door de romp (Through Hull) wordt geplaatst en sinds kort is er ook een SMART versie die aan de binnenkant van de boot (In Hull) wordt verlijmd.

De Through Hull is een DST en geeft diepte, snelheid en temperatuur door aan het STNG netwerk.
De In Hull geeft alleen de diepte door aan het STNG netwerk, dus geen snelheid en ook geen temperatuur.

Als er geen STNG netwerk aan boord is, dan zal deze wel eerst moeten worden aangemaakt. Hiervoor is een STNG starterkit beschikbaar waarmee 12V op het netwerk wordt gezet en via een zogenaamde spurkabel aan een instrument worden gekoppeld.

In Hull SMART transducer op Axiom

Raymarine P79S 600W D CU IH verstelbare SMART transducer
Productnummer: T70278
Raymarine inhull transducer met gel voor Axiom analoog ICT5
Raymarine InHull verstelbare diepte transducer, geleverd met 14 meter kabel.NMEA2000 met verloopkabel.
Raymarine STNG Starter Kit
Productnummer: T70134 UPC: 723193767511
Raymarine seatalkng starter kit T70134
Raymarine SeaTalk Next Generation STNG Starter Kit, geleverd met 1xA06064, 2xA06031, 1xA06040, 1xA06049.

Through Hull DST SMART transducer op Axiom

Raymarine DST800 DST CU TH smart triducer
Productnummer: A22112
DST800 DST smart triducer Raymarine
Raymarine Smart transducer DST800 voor diepte en temperatuur, 2,8 meter spurkabel. Met SeaTalkNG aansluiting. Alleen diepte en temperatuur.  
Raymarine STNG Starter Kit
Productnummer: T70134 UPC: 723193767511
Raymarine seatalkng starter kit T70134
Raymarine SeaTalk Next Generation STNG Starter Kit, geleverd met 1xA06064, 2xA06031, 1xA06040, 1xA06049.  

Welke SMART transducer dan plaatsen

Ik zou zelf de SMART Throug Hull DST800 transducer gebruiken, dan is de snelheid, diepte en temperatuur ook beschikbaar op de Axiom. Zorg voor een tactische plek voor de gever zodat de rollen van de trailer nooit de gever kan raken. Het voordeel is dat je maar 1 gat hoeft te boren.

Maar als je geen uitstekende onderdelen wilt hebben kies dan de In Hull gever (alleen dieptegegeven). De snelheid SOG (speed over grond) van de interne GPS van de Axiom is natuurlijk altijd beschikbaar. Met alleen deze SOG kan je de stroming van het tij niet bepalen, dan moet je een snelheidgever in de romp hebben zitten. De gever moet je met epoxy op het vlak aan de binnenkant van de boot, vaak een RIB, lijmen. De T70278 wordt geleverd met een verloopkabel van NMEA2000 connector naar een STNG connector. De lengte van de kabel is 6 meter en dat is ook het maximale van een STNG SPUR kabel. Wil je langer, kijk dan naar een
Raymarine In-line Backbone Spur terminator.

Tip: gebruik geen water maar koelvloeistof ot olie om de koker te vullen. Alleen water gaat bevriezen en de koker kapot maken.

Raymarine In-line Backbone Spur terminator
Productnummer: A06074
Raymarine A06064 aansluiten In-line Backbone Spur terminator A06074
Raymarine In-line terminator voor backbone naar spur. SeaTalkNG

Spurkabel verlengen voor SMART transducer

Ja hoor, als het moet kan je de Spurkabel doorknippen, pellen en weer netje aan elkaar solderen. Maak een mooie, volle soldering en sluit de aders stuk voor stuk af met krimpkous. En sluit het geheel weer af met een krimpkous! Het moet echt weer helemaal dicht worden.

Als alles buiten is, en zeewater te verduren krijgt, dan kan je overwegen om de aders met krimpkous af te sluiten en die met sikaflex massief, dicht maken en daaroverheen de laatste krimpkous zetten. Let er op dat je niet meer dan 5! meter per spur hebt, anders zal je een backbone moeten gebruiken.

Raymarine AXIOM FAQ

De AXIOM is een Multi Functional Display (MFD). Deze instrumenten worden vaak een kaartplotter genoemd, dat is niet helemaal juist want op deze instrumenten kan je heel veel meer tonen. Naast de Digitale navigatiekaart kan je, Radar scherm, AIS-gegevens, Fishfinder scherm, Motorgegevens, Camerabeelden (thermisch en gewoon), Navigatiegegevens zoals diepte, snelheid, wind) en Virtueel schakelen van licht, lieren, pompen, etc) tonen. Een heleboel gegevens zijn te tonen en je kan de gegevens ook combineren. Zo kan je bijvoorbeeld het radarbeeld over de navigatiekaart leggen.

En het allernieuwste is de AIS-gegevens over het camerabeeld leggen. Een digitaal beeld (AIS) over een analoog videobeeld projecteren. Dit heet augmented reality.

Hieronder een promotiefilm van Raymarine voor de AXIOM instrumenten. -wel een iets te dymamisch filmpje : /

Wat is een Raymarine AXIOM MFD?

De AXIOM is een navigatie instrument met de mogelijkheid om verschillende gegevens op een scherm te tonen. MFD staat voor Multi Functional Display (multifunctioneel scherm).

Over het algemeen worden deze schermen een kaartplotter genoemd, maar dat is niet helemaal correct. Ja ik denk dat 90% van de gebruikers een navigatiekaart op deze displays gebruiken. Maar je kan er ook het radarbeeld op tonen, of over de navigatiekaart projecteren. Echt ideaal in de mist en nacht. En natuurlijk de AIS gegevens van andere schepen zie je op de kaart.

Naast de navigatiekaart en radarbeeld zijn alle beschikbare gegevens van het systeem aan boord op het scherm te tonen zoals snelheid, diepte etc.

Wat je steeds vaker ziet is dat er ook een fishfinderbeeld op het scherm wordt getoond. Het beeld van de RealVision is echt fantastisch en als je dat ook nog eens onder de navigatiekaart zet heb je real-time de diepte in 3D.

Het scherm is touchscreen en in verschillende formaten te krijgen.

Welke soorten AXIOM displays zijn er?

De AXIOM heeft een glasplaat die verlijmd is met het LCD-scherm, dit heet Optically Bonded LCD’s. Met dit fabricageproces is condens niet meer mogelijk en is het aflezen zonder extra breking van het licht een stuk beter af te lezen. Zeker in fel zonlicht zal je dit merken.

Er 3 soorten:
-De AXIOM heeft alleen een gladde glazen scherm en is alleen met de vinger (thouch screen) te bedienen.
-De AXIOM PRO heeft ook een glasplaat maar ook aan de rechterkant een draaiknop aan de bovenkant om het menu te bedienen en daaronder een aantal toetsen om makkelijk te navigeren, bijvoorbeeld om tracks te selecteren en te bladeren tussen de (zelfgemaakte) pagina’s. De onderste toetsen zijn voor bediening van de stuurautomaat en uit en aan zetten.
-De AXIOM XL is een gladde glazen scherm met virtuele toetsen aan de onderkant. Dit zijn geen toetsen die klikken maar sensoren onder het glas die vinger detecteren. Over het algemeen zijn dit grote schermen vanaf 16 tot 24 inch. Dit is een display met een groot smoelingsfactor, heeft geen interne sonar modules.

Welke formaten van de AXIOM zijn er?

Zoals bij alle displays zijn er verschillende formaten beschikbaar. De diameter van het scherm gaat van 7 inch tot 24 inch, dat is 17.78 tot maar liefst 60.96 centimeter. Er is dus voor elk plekje wel een display te krijgen. In de lijst hieronder staan de afmetingen van de schermen.

Raymarine Axiom XL 15.6
Raymarine Axiom XL 18.5
Raymarine Axiom XL 21.5
Raymarine Axiom XL 24.0

Raymarine AXIOM PRO 9
Raymarine AXIOM PRO 12.1
Raymarine AXIOM PRO 15.6

Raymarine AXIOM 7
Raymarine AXIOM 9
Raymarine AXIOM 12.1

Welke spanning heeft de AXIOM nodig?

Alle AXIOM displays hebben een gelijkspanning nodig van 12V DC (8V tot 16V).

Welke fishfinder Sonar zit er op de AXIOM?

Niet alle AXIOM instrumenten hebben intern een sonarmodule om een fishfinder gever (transducer) op aan te sluiten.

De Axiom is leverbaar in 3 smaken.

  1. kaartplotter zonder sonar module
  2. kaartplotter met intern een DV (DownVision) sonar module
  3. kaartplotter met intern een 600W RV (RealVision) 3D sonar module en 1000W CHIRP sonarmodule.

RealVision is een 3D weergave van de onderwaterwereld, werkelijk uniek, kijk hier voor een voorbeeld.

DownVision is een fotoachtige weergave onderwaterbeeld. (alleen AXIOM7)

CHIRP is de oud vertrouwde kleuren beeld, de AXIOM PRO heeft naast de RealVision ook een CHIRP sonarmodule van 1000Watt.

Maar let op:

Alleen de AXIOM 7 heeft een uitvoering in DV, alle andere niet. Dit betekent niet dat de DownVision verdwenen is. Als je een RealVision hebt aangeschaft is het DownVision beeld ook nog te zien met een RealVision transducers.

AXIOM: Alleen kaartplotter, Downvision, RealVision
AXIOM PRO: CHIRP, RealVision
AXIOM XL: geen interne sonar modules (losse RVX1000 sonar module)

Welke processor gebruikt de AXIOM?

Precieze gegevens over de processor zijn niet bekend, maar het is een zogenaamde Fast Quad Core processor. Dit zal je meteen merken bij het navigeren op de kaarten. Inzoomen gaat snel en bij het swipen volgt de kaart lekker soepel.

Het lijkt er op dat er gewezen wordt naar een processor van Intel maar welke?

Als het kon zou ik een AXIOM even open maken, maar dat is niet zo eenvoudig. De behuizing is waterdicht en niet zonder meer open te maken. Misschien kom ik nog een kapot exemplaar tegen om te kijken wat er nu in zit..

Welke software draait er op de AXIOM?

Inmiddels is Lighthouse 3 het meegeleverde OS (Operating Software) op alle versies van de AXIOM displays (2018). Deze software is speciaal ontwikkeld voor maritieme navigatie.

Lighthouse3 heeft bijvoorbeeld al een autonavigatie, je kan dus een haven selecteren en de software berekend automatisch de route en houdt rekening met diepte.

Hoe bedien je de AXIOM?

Alle AXIOM displays hebben een touch-screen waarmee de menu’s kunnen worden bedient. Ook kan er met twee vingers worden in en uit gezoomd, dit word pinch to zoom genoemd.

De AXIOM en de AXIOM XL hebben alleen een glasplaat, de AXIOM PRO heeft een glasplaat en een draaiknop met aantal toetsen daaronder voor snelle bediening van de menu’s en stuurautomaat. Dit is heeft bij zeilers de voorkeur omdat bij slecht weer alleen een touchscreen moeilijk te raken is met de vinger. Zeker als het schip aan het stampen is en op een oor ligt. Dan is het bedienen met een draaiknop vele malen beter.

Aanzetten van de AXIOM display gaat met een swipe over het scherm op de rechter onderkant. Je hoeft dus niet te drukken alleen van links naar rechts met de vinger over het scherm te swipen. Na een korte tijd zal het scherm oplichten en zal het systeem opstarten. De AXIOM PRO heeft aan de rechter kant een druktoets om het systeem aan en uit te zetten.

Welke netwerkmogelijkheden heeft de AXIOM?

Het is een MFD met verschillende netwerkmogelijkheden om bijvoorbeeld Quantum radar, camera (ook thermisch), CHIRP sonar, Evolution stuurautomaten, Fusion audio, AIS en sonar modules aan te sluiten en te bedienen.

Raynet: via RayNet (= STHS = SeaTalk High Speed) kan je tot 6 aanvullende displays aansluiten. Alle Radar, IP camera’s die gebruik maken van STHS worden op dit netwerk aangesloten. Overigens kunnen gegevens van andere producten die gebruik maken van het NMEA2000 protocol ook worden aangesloten. Zo kunnen de gegevens van de nieuwere Volvo/MAN/Caterpiller motoren op het netwerk worden gezet. Of NMEA2000 trimvlakken of Webasto in de toekomst

STNG: via SeaTalkNG zijn alle gegevens van STNG instrumenten en gevers op de AXIOM te krijgen. De connector op de AXIOM is de zogenaamde DeviceNET (met draai connector in plaats van de Spur). Om de AXIOM op de bestaande Spur/Backbone netwerk aan te sluiten is er een A06045 DeviceNet female nodig. Deze word niet altijd meegeleverd.

NMEA0183: Er is geen directe aansluiting voor NMEA0183. Hiervoor is een converter nodig die NMEA0183 vertaalt naar STNG. Wij hebben goede ervaring met Actisense, maar er zijn meer.

WiFi: De AXIOM heeft de WiFi om bijvoorbeeld draadloos een Radarantenne aan te sluiten (wij adviseren altijd via RayNet de radar aan te sluiten). Daarnaast kan je met de mobiel met een APP verbinding maken om de waypoints te bewerken en up te loaden.

Bluetooth 4.0: Dit is beschibaar vanaf LightHouse3. Met BT4 kan je bijvoorbeeld audio van de mobiel naar de AXIOM streamen en via Fusiom weer afspelen.

Kan ik een stuurautomaat bedienen met de AXIOM?

Met de Lichthouse3 software kan ook de aanwezige stuurautomaat worden bedient. Met de AXIOM en AXIOM XL gaat dat via de glasplaat en bij de AXIOM PRO gaat dat via de toetsen aan de rechterkant.

Bediening van de stuurautomaat vanaf de Axiom kan alleen bij de Evolition stuurcomputers. Maar let er op dat de oudere stuurtomaten niet kunnen worden bediend zoals de SPX.

Ons advies en van Raymarine zelf: altijd een p70 of p70r instrument te plaatsen. Dat is beter en sneller te bedienen in noodsituaties. En als de Axiom er mee op houdt dan is de stuurautomaat altijd nog te bedienen.

Kan ik mijn eigen schermen maken?

Je kan je eigen pagina’s maken zodat je alleen jouw gegevens toont die nodig zijn. Dit is super handig als je rustig aan het varen bent en alle data wilt zien of als je een wedstrijd wilt varen met alleen noodzakelijke gegevens.

Je kan pagina’s maken met alleen motorgegevens die je snel even bekijkt en snel weer de navigatiekaart laat zien.

Net zoals bij het scherm van een mobiel kan je nu met pinch to zoom op het scherm tikken en swipen.

Kan ik navigeren met de AXIOM?

De waypoint manager is een menu waarmee je Waypoints kan maken en bewerken. De routes worden ook in de waypointmnager beheert, je kan alles voorbereiden voordat je gaat varen.

Welke navigatiekaart kan er in de AXIOM?

De Axiom heeft intern een kaart van de wereld, weinig detail net genoeg om te kunnen navigeren. Wil je details koop dan een navigatiekaart van Cmap of Navionics.

Waar is de handleiding van de AXIOM?

Je kan de handleiding downloaden van internet op de site van Raymarine. Maar alle AXIOM kaarplotters hebben een start-up wizard en on-screen gebruikershandleiding erg handig, een PDF handleiding heb je eigenlijk net meer nodig.

Heeft de AXIOM een interne GPS?

Alle AXIOM displays hebben een interne GPS meteen ververs rate van 10Hz en 72 kanalen. Hiermee heb je sneller een FIX (huidige positie) en een snelle update van de positie. Het is niet meer nodig om de juiste gegevens van de locatie te berekenen, die staan al in de AXIOM zelf.

Heeft de AXIOM intern geheugen?

Alle AXIOM displays maken gebruik van een 4GB SSD.

Wat is de kijkhoek van de AXIOM?

Voor een LCD scherm is het belangrijk dat je er goed voor staat. De kijkhoek van de AXIOM is rondom het zelfde en heeft een grote kijkhoek.
In graden: 88/88/88/88 (boven/onder/links/rechts)

Wat zijn de specificaties van de AXIOM?

Hier is de mastersheet van AXIOM instrumenten:

Display afmeting12 inch LCD scherm
SchermbedieningMultitouch
Resolutie1280 x 800 WXGA
Kijkhoek88/88/88/88 (top/bottom/left/right)
Afmeting314 x 217 x 77 mm
Gewicht2,84 kg
WaterdichtIPX6/IPX7
Voltage12V DC ( 8V tot 16V )
Kaartslot1x MicroSD voor kaarten tot 128GB
MontageOpbouw, inbouw en op een bracket (meegeleverd)
SoftwareLighthouse III OS
SonarmoduleRealVision 3D, 600W-sonar
TransducerRV-100 Transom mount (hekmontage)
Getijden en stromingenVereist Navionics of C-MAP
waypoints/routes/tracks10.000 wpts/200 wpt-groepen/150 rts – 250 wpt max./16 tracks – 10.000 max. volgpunten.
Intern geheugen4GB SSD
Extern geheugen1x microSD-slot (achter)

-microSDHC max. 32GB NTFS- of FAT32
-microSDXC max. 2TB NTFS- of FAT32
(microSD systeemeigen indeling van exFAT moet worden geformatteerd naar NTFS of FAT32)

Netwerk
  • 1x Raynet
  • 1x NMEA2000 (devicenet uC)
  • 1x STNG (A06045 DeviceNet female nodig)
  • 1x USB (microAB, achter)
  • NMEA0183 (converter nodig)
  • WiFi
  • Bluetooth 4.0 (lighthouse 3)

AXIOM categorieën overzicht

Met de link hieronder zijn alle berichten over de Raymarine Axiom instrumenten te vinden:
https://www.raymarine-navigatie.nl/category/raymarine-axiom

Axiom7 zonder interne sonar en diepte

Ik heb een axiom 7 zonder interne sonar en wil graag een dieptemeter aanschaffen alleen is de prijs nu schrikken. Zoek nu naar een in hull smart transducer.

Verder mbt tot het netwerk aanleggen moet ik ook nog een bestelling plaatsen, maar zit nog met 1 obstakel. Ik moet een spurkabel door m’n rigging buis trekken en zelf denk ik dat de stekker net wat teveel wordt, ik zit te denken om een spurkabel doormidden te snijden en later deze weer netjes aan mekaar solderen met krimpkousjes. Of is de kabel die jullie verkopen zonder connector hiervoor bedoelt?

Antwoord:

Als er alleen diepte (geen fishfinder) gegevens nodig zijn, dan is er een SMART transducer. Die wordt direct aangesloten op het SeaTalkNG netwerk naar de Axiom. Het is dus niet meer nodig om de gever eerst op een instrument aan te sluiten.

Er is een SMART gever die door de romp (Through Hull) wordt geplaatst en -net nieuw- een versie die aan de binnenkant van de boot (In Hull)) wordt gelijmd.

De Through Hull geeft diepte, snelheid en temperatuur door aan het STNG netwerk. De In Hull geeft alleen de diepte door aan het STNG netwerk.

Je kan dus er voor kiezen om een AXIOM en een SMART transducer te gebruiken. Je kan met de AXIOM elke pagina aanpassen naar jouw smaak en op elke pagina een vakje maken met de diepte. Geluid van het dieptealarm is inmiddels ook weer te geven met een SMART alarm-speaker.

Maar let op: de softwareversie voor de Axiom is de LightHouse3 en in deze softwareversie is het niet mogelijk om de SMART transducer te calibreren met de AXIOM. Gek genoeg kan dat wel met de LightHouse2 versie die op de oudere instrumenten zit.

Hoe een SMART transducer kalobreren op een Axiom

Ook de SMART transducers moeten worden gekalibreerd. Niet alle instrumenten kunnen dat. Alleen met de i70 en i70s instrumenten en MFD met LightHouse2 kan je diepte alarmen, kiel-offset, snelheid en meer instellen. Andere instrumenten kunnen dat niet.

Sinds de laatste versie LightHouse2 kan je nu ook de instellingen van de SMART transducer aanpassen (kalibreren).

Maar let op: de Axiom instrumenten draaien op LightHouse3 en met deze versie is het (nog) niet mogelijk om de SMART transducer te kalibreren!

Je kan dus er voor kiezen om een Axiom en een SMART transducer te gebruiken, maar die is niet met de Axiom te kalibreren. Op dit moment is de oplossing om de SMART transducer eenmalig te kalibreren met een i70 / i70s instrument en die weer uit het netwerk te halen. De instellingen blijven opo de SMART transducer staan, want kalibreren doe je eigenlijk maar 1 keer en daarna vast niet weer.


Lees meer over dit bericht:
https://www.raymarine-navigatie.nl/axiom7-zonder-sonar-inhul-transducer/

Raymarine ST60 afdekkap op ST60+ instrument

Raymarine ST60 Plus zonnekap voor Raymarine ST60 Plus instrumentIk ben op zoek naar 2 stuks afdekkap voor de ST60 serie. Ik heb 4 displays aan boord naast elkaar maar mis 2 afdekkapjes. Het gaat nog om de serie van Raytheon Raymarine, dus al een ouder model. Zijn deze kapjes nog na te leveren en verschillen ze in afmeting van de huidge st60+ lijn?

Antwoord:

Het verschil zit hem in de vorm van het instrument want de ST60 is vrijwel vierkant, en de ST60+ heeft een andere ronding en de buitenrand loopt wat rond.

Raymarine ST60 windinstrument oude type
ST60 instrument

ST60+ Windinstrument
ST60+ instrument

Nieuwe zonnekap ST60

De zonnekappen voor de ST60 instrumenten zijn niet nieuw meer te leveren. Dit zijn de oude gegevens van de oude kappen:

Productnummer: A25004
UPC: 023193250045

Nieuwe zonnekap ST60+ (plus)

De nieuwe kapjes van de ST60+ serie passen wel op de oude ST60 instrumenten, maar happen net even anders vast omdat de vorm iets anders is van de instrumenten. Maar goed het is beter dan geen kapjes te gebruiken.
Let er op dat deze afdekkappen of  zonnekappen alleen passen op de opbouwmontage, voor de verzonken montage is een andere kap nodig. Een pakket van 3 kappen is er ook.

Productnummer: A25004-P
UPC: 723193250044
Raymarine afdekkap ST60+ 3x€ 61,95
Excl. BTW: € 51,20
Productnummer: A25004-Px3
UPC: 723193250044

Uiterlijk van ST60 instrumenten aanpassen

Het was voorheen om het uiterlijk van de ST60 naar het huisterlijk van de ST60+ aan te passen. Helaas zijn de losse randen niet meer los te bestellen. Kijk hier voor de uitleg:
https://www.raymarine-navigatie.nl/raymaine-instrument-st60-ombouwen-naar-st60-plus/

Druktoetsen vervangen

De drukknoppen van de ST60 instrumenten zijn niet meer nieuw te krijgen. De rubberen druktoetsen van de ST60+ instrumenten zijn er (nog) wel. Voor een kleine investering zien de instrumenten er weer fris uit.

Productnummer: A28018-P

DST800 SMART triducer A22111 FAQ Raymarine

De Raymarine DST800 SMART triducer is een gever die geplaatst wordt door de romp van het schip. Deze gever zet de snelheid, diepte en temperatuur van het water op het SeaTalkNG (STNG) netwerk. Alle (bijna) instrumenten kunnen de gegevens van deze gever verwerken, maar niet allemaal kunnen de gever kalibreren of instellen.

Wat is een DST800 smart triducer

Raymarine A22111 DST800 DST smart triducerDe DST800 is een gever die in de romp wordt geplaatst (throug hull). Bestelnummer: A22111.
Diepte, snelheid en temperatuur wordt gemeten. DST staat voor D-Depth, S-Speed, T-Temperature. De gemeten gegevens worden via het SeaTalkNG netwerk doorgegeven aan de instrumenten die deze gegevens kunnen tonen. (er is overigens ook een NMEA1083 versie).
Omdat er geen instrumenten nodig zijn die de gegevens eerst omzetten naar het netwerk  wordt deze gever ‘SMART’ genoemd.
Er wordt een hogere frequentie, 235 kHz, gebruikt zodat er geen interferentie van andere schepen kan ontstaan.
De huiddoorvoer is in kunststof, brons en roestvrij staal beschikbaar.

Voordeel 1: je kan de diepte, snelheid en temperatuur-gegevens ook op alleen een kaartplotter instrument tonen, er is geen enkel los instrument nodig. En als je later wilt uitbreiden met bijvoorbeeld een i70, kan dat via het STNG netwerk.

Voordeel 2: je hoeft maar 1 gat in de romp te boren voor de 3 gegevens.

Voordeel 3: Je kan de gever uit de huiddoorvoer halen voor inspectie en eventueel reparatie en vervanging.

Er is ook een analoge versie van de DST800 beschikbaar. Lees hier meer over combinaties met verschillende instrumenten.
Eenvoudig LOG en dieptemeter met gever aanschaffen

Hoe ziet een DST800 smart triducer er uit

Raymarine DST800 DST CU TH Triducer analoog A22154
Diepte Snelheid Temperatuur in 1 gever
Raymarine A22111 DST800 DST CU TH smart triducer close
SeaTalkNG en DST800 SMART gever
Raymarine DST800 DST smart triducer A22111 ST50 vervangen
DST800 Smart transducer
 

Hoe plaats je een DST800 smart triducer

Deze transducer moet door-de-romp worden geplaatst. Ofwel er moet een gat in de romp worden geboord. Het bepalen van de plek van de gever is wel even waar je bij stil moet staan.

  • de gever moet in het water zitten (ook bij snel varen en planeren)
  • de mooiste plek voor zeilschepen is voor de kiel, maar dat gaat niet altijd
  • de gever moet bijna recht naar beneden kijken. De maximale hoek is 21 graden, maar 0 graden is het beste. (dus niet te scheef staan)
  • de gever mag niet te dicht bij een kiel zijn, hij moet vrij zicht hebben naar de zijkanten
  • de gever heeft een pijltje op de huiddoorvoer, deze moet naar voren wijzen zodat de waterstroom het schoepenwiel goed kan bewegen
  • Niet vergeten! De gever kan uit de huiddoorvoer worden gehaald voor inspectie, dus controleer de hoogte tussen de vloerdelen en de bovenkant van de huiddoorvoer.

Welke soorten doorvoer zijn er voor de DST800 smart triducer

De huiddoorvoer van de gever is beschikbaar in plastic, brons en roestvrij staal. De gever die in de huiddoorvoer wordt geplaatst is altijd het zelfde en dus van kunststof.

  • Plastic / kunststof: Deze wordt het meest gebruikt en is geschikt voor staal en polyester rompen
  • Brons: Deze wordt alleen gebruikt in houten rompen
  • RVS: Deze is geschikt voor houten rompen (wordt nagenoeg niet gebruikt) En vergeet niet dat er met RVS wel degelijk elektrolyse ontstaat!

Hoe sluit je een DST800 smart triducer aan

De gever heeft elektronica ingegoten die de Diepte, snelheid en temperatuur meet en omzet naar data die op het SeaTalk Next Generation (STNG) wordt gezet. Je zal dus een STNG netwerkje moeten maken en voeden met 12V via een voedingskabel of stuurautomaat.
Op de gever zit een ingegoten kabel met een lengte van 6 meter, dit is eigenlijk de maximale lengte die een spurkabel (Wit/Zwart) mag hebben. Verlengen van de spurkabel is niet verstandig. Mocht de 6 meter te kort zijn, dan zal er een verdeelblok in combinatie met een backbonekabel nodig zijn. Of gebruik de Raymarine In-line Backbone Spur terminator dan kan je een backbonekabel direct op de spurconnector van de gever zetten. Als er SeaTalk instrumenten aan boord zijn (zoals de ST60+) zal er een converter nodig zijn, zie hieronder voor meer informatie.

In-line Backbone Spur terminator
Evolution SeaTalkNG kabelset
STNG 5-weg connector
 

Wat zijn de specificaties DST800 smart triducer

Beamwidth (@-3 dB) 10° x 44°
RMS Power (W) NMEA 0183 60 W
NMEA 2000 100 W
Weight: 0.9 kg (2.0 lb)—Plastic
1.6 kg (3.5 lb)—Bronze
1.9 kg (4.2 lb)—Stainless Steel
Acoustic Window:  Urethane
Hull Deadrise:  Up to 22°
Data Update Rate:  1 per second
Minimum Depth Range:  0.5 m (1.6’)
Maximum Depth Range: Up to 70 m (230’)—NMEA 0183
Up to 100 m (330’)—NMEA 2000
Pressure Rating:  3 m (10’)
Pulse Rate: 20,000 p/nm* (5.6 Hz per knot)
*p/nm = pulses per nautical mile
Supply Voltage: 10 VDC to 25 VDC—NMEA 0183
9 VDC to 16 VDC—NMEA 2000
Supply Current: <40 mA—NMEA 0183
<200 mA—NMEA 2000
Temperature Sensor Range:  -10°C to 40°C (14°F to 104°F)

Welke data wordt verzonden met DST800 smart triducer

In de lijst hieronder is te zien welke data / pages deze gever verstuurd voor de NMEA0183 versie en de NMEA2000 versie

NMEA 0183 Sentence
$SDDBT, DDPT Depth
$VWVHW Speed
$VWVLW Distance
$YXMTW Water Temperature
   
NMEA 2000 Supported PGNs
ISO Acknowledgement 59392
ISO Address Claim 600928
Acknowledge Group Function 126208
Transmit PGN List Group Function 126464
Received PGN List Group Function 126464
Product Information 126996
Speed (Speed Water Reference) 128259
Water Depth (With Transducer Offset) 128267
Distance Log 128275
Environmental Parameters
(Water Temperature)
130310
Environmental Parameters
(Water Temperature)
130311
Environmental Parameters
(Water Temperature)
130312

Wat zijn de afmetingen DST800 smart triducer

 Raymarine A22111 DST800 afmetingen DST smart triducer
Raymarine A22111 DST800 afmetingen

Het te boren gat is 51 mm.

Kan ik de oude doorvoer gebruiken

Heel kort antwoord, nee nooit. Dat is ons advies en die van de producent. Ook al past de transducer in de bestaande huiddoorvoer, altijd vervangen, ook voor andere doorvoeren zelfs als ze het zelfde zijn. De gever in de huiddoorvoer is misschien door een onbekende oorzaak defect geraakt. Dat kan door iets in het water geweest zijn en de huiddoorvoer onzichtbaar hebben beschadigd.

Soms lijkt de gever te passen in de huiddoorvoer en wordt de kunsstof moer aangedraaid met (te) veel kracht, dan pers je de gever in het profiel van de huiddoorvoer en lijkt het goed te zijn.

Overigens als er nu een (analoge) dieptegever of snelheidgever aan boord is, dan past deze transducer niet in de bestaande huiddoorvoer want de rubbers zitten op een andere plek.

Neem dus geen risico en vervang de bijbehorende huiddoorvoer. Als je ergens aan twijfelt laat dan het uitvoeren door een gerenomeerde werf of een Raymarine servicepunt.

Wat is de prijs van een DST800 smart triducer

Omdat de snelheid en diepte sensoren in 1 behuizing zit is de gever ongeveer 2x de waarde van 2 losse gevers. De prijs is rond 350 Euro.

Waar koop ik de DST800 smart triducer

www.raymarine.shop heeft deze DST800 in het assortiment zowel analoog als digitaal (SMART).

Welke instrumenten kunnen op de DST800 smart triducer

Alle instrumenten van Raymarine kunnen op deze DST800 smart triducer worden aangesloten. Er is een onderscheid te maken tussen de STNG-instrumenten zoals de i50 en i7s en de ST-instrumenten zoals de i40. Alle STNG instrumenten kunnen direct de gegevens vanaf het STNG netwerk halen. De ST-instrumenten hebben een inline converter nodig om de data van het STNG netwerk te vertalen naar ST (SeaTalk)

MFD kaarplotters

Raymarine e-Series factory reset e7 e7D e95 e97 e12 e127 e165Je kan dus de SMART transducer kiezen en die op het STNG netwerk aansluiten dan heb je geen extra instrument nodig. Het kalibreren van deze gever moet altijd, je zal de kiel-offset moeten instellen voor het ondiepte-alarm.

2029-11-15: Het kalibreren kan niet met een MFD kaartplotter, alleen met een i70 instrument. Misschien komt er in een nieuwere Lighthouse versie wel deze mogelijkheid.

Deze Raymarine SMART DST800 triducer heeft bestelnummer: A22111 Als de transducer is gekalibreerd worden deze instellingen opgeslagen in de transducer zelf (dat een i70 niet meer nodig). De data van deze gever wordt op het SeaTalkNG netwerk gezet en is dan beschikbaar op de nieuwe MFD ijvoorbeeld:

STNG instrumenten

i70 multifunctioneel kleuren display achterkant E70046
Achterkant i70

STNG-instrumenten zoals de i70 en i70s kunnen gebruik maken van deze gever én kunnen de DST800 kalibreren en instellen. Overigens als je kiest voor de i70s dan kan je geen analoge gever meer aansluiten op de achterkant want de i70s heeft namelijk alleen 2x STNG aansluiting op de achterkant.
Het scherm van de i70s kan je zelf instellen /programmeren en elke pagina kan zijn eigen gegevens hebben.

Dus je kan 4x i70 installeren en zelf bepalen welke aanwezige gegevens op het scherm komen. Niet alleen de gegevens van deze DST800 smart triducer maar ook de gegevens van de stuurautomaat, windgegevens, etc.
Note: Raymarine multipod ITC-5 Converter is nodig om de gegevens van de wind masttop unit op het STNG netwerk te krijgen.

ST instrumenten

Raymarine ST60+ Diepte instrument bestelnummer A22002-P
Raymarine ST60+ Diepte

Oude ST-instrumenten zoals de ST60 (Plus), ST50 hebben altijd de inline converter nodig. En bij de ST50 zal er een connector moeten worden afgeknipt om de signaaladers op het ST netwerk te krijgen. Als je een ‘oud’ ST60 instrument op deze gever aan wilt sluiten zal de ST40 of ST60 (Plus) op ‘slave’ moeten worden ingesteld. Hiermee geef je aan dat het instrument de aansluitingen waar de analoge signaaladres achter op het instrument niet gebruikt. Gegevens komen vanaf het ST-netwerk. Als er meerdere instrumenten aan boord zijn die via ST communiceren kan je alles in tact laten en 1 inline converter plaatsen.
MAAR: het kalibreren van de gever is niet mogelijk. Je kan dus geen diepte/anker alarmen instellen!

Raymarine i40 BiData E70066
Raymarine i40 BiData

Nieuwe ST-instrumenten zoals de i40 en i50 (i60) kan je op 2 manieren aansluiten op het STNG netwerk.

  1. Via een inline ST naar STNG converter
  2. Via een ST naar STNG adapterkabel
Raymarine i50 Tridata display instrument vervangen ST50
Raymarine i50 Tridata

Als je een instrument op deze gever aan wilt sluiten zal de i40 of i50 op ‘slave’ moeten worden ingesteld. Gegevens komen vanaf het STNG-netwerk.
MAAR: ook hier het kalibreren van de gever is niet mogelijk. Je kan dus geen diepte/anker alarmen instellen!

Kalibreren van de DST800 smart triducer

De DST800 smart triducer is een transducer die geheel op zich zelf werkt en dus ook de instellingen in zichzelf opslaat. Om bijvoorbeeld het kielalarm in te stellen moet je de DST80 zelf programmeren met de juiste waarden. Al deze instellingen worden in het geheugen van de DST800 (of ST800) opgeslagen. Als de stroom van de gever is weggevallen  dan blijven de instellingen in de DST800 opgeslagen.

Niet alle instrumenten kunnen de DST800 gevers instellen en kalibreren vanuit het menu. Alleen de i70 en i70s instrumenten kunnen dus de DST800 en ST800 kalibreren en instellen.

Dat gaat (nog) niet met de nieuwe MFD waar de versie LightHouse3 op is geinstalleerd. Dus ook niet de recente MFD zoals de Axiom, AxiomXL, Axiom PRO die op LightHouse3 draaien.

Als je alleen een i40 hebt met een DST800 dan kan je de data van de DST800 wel gebruiken, maar kan je hem niet instellen. Het enige dat je kan doen is de DST op een ander schip instellen. Of een i70(s) in het netwerk (tijdelijk) hangen en de gever instellen / kalibreren.

Dus: je kan altijd een SMART transducer kalibreren met een i70 of i70s instrument op het zelfde netwerk, niet met een i50, MFD of ander instrument.

Overzicht instrumenten voor de DST800 smart triducer

Instrument Kalibreren Aansluiting
ST30 Nee Inline converter
Raymarine ST40 Nee Inline converter
Raymarine ST50 Nee Inline converter + kabel knippen
Raymarine ST60 Nee Inline converter
Raymarine ST60+ Nee Inline converter
Raymarine ST70 Ja Direct op STNG
Raymarine i40 Nee Inline converter
Raymarine i50 Nee Direct op STNG
Raymarine i60 nvt Direct op STNG
(alleen wind gegevens op dit instrument)
Raymarine i70 Ja Direct op STNG
Raymarine i70s Ja Direct op STNG
Raymarine A-series Nee Alleen NMEA, geen directe oplossing
Raymarine C-series Nee Inline converter
Raymarine E-series Nee Inline converter
Raymarine a-serie MFD Ja* Direct op STNG
Raymarine c-serie MFD Ja* Direct op STNG
Raymarine e-serie MFD Ja* Direct op STNG
Raymarine eS-serie MFD Ja* Direct op STNG
Raymarine Axiom Ja * Direct op STNG

* 2017-09-10 LighthouseII werkt prima. Echter LighthouseIII kan (nog) niet de DST kalibreren!

Raymarine inline converter ST1 naar STNG

Productnummer: R52131

Losse Raymarine inline converter ST1 naar STNG (Next Generation) Convertor. Hiermee kan je STNG instrumenten op een bestaand SeaTalk aansluiten.

Raymarine Inline converter SeaTalk 1 naar SeaTalk NG

Productnummer: E22158

Inline converter SeaTalk 1 naar SeaTalk Next Generation. Pakket met voedingskabel.

Onderdelen voor de DST800 smart triducer

Wat is het verschil tussen de gele en zwarte rubber O-ringen?

De gele O-ring moet worden gebruikt bij een DT800 of DST800 met de P617V, B617V en SS617V-behuizingen die een waterklep hebben. Alle fabrikanten van DT800 en DST800 die na 2007 zijn vervaardigd, zijn in de fabriek geïnstalleerd met de gele O-ring.

De zwarte O-ring moet worden gebruikt bij het installeren van een DT800 of DST800 met de oudere P17, B17 of SS577 met behuizingen zonder waterklep. Voor een goede afdichting moet de gele O-ring worden vervangen met de zwarte O-ring.

De zwarte O-ring is opgenomen in de verpakking van de DT800 en DST800 kits. De gele O-ring is anders dan de zwarte O-ring. Hieronder kan je het verschil zien tussen de oude (links en zwart) en nieuwe (rechts en geel) transducers die in de huiddoorvoer worden geschoven.

DST800 DST smart triducer rubber ring geel zwart Raymarine A22111

Waarom herkent mijn Raymarine i70-serie de DST800 of DT800 niet

Situatie:
-Een DST800 (of DT800) Smart Sensor met een STNG (NMEA 2000) connector op het STNG netwerk is aangesloten.
-Een NMEA2000 naar Seatalk-adapterkabel is gebruikt om verbinding te maken met Seatalk NG. (uitzonderlijke situatie)

In deze situatie worden de DST800 sensors niet herkend door de i70-instrumenten.  Door het upgraden van de i70-serie display naar software versie 1.25 of hoger, zal de i70-serie de Smart Sensor herkennen.

De software kan worden gedownload van Raymarine’s website en opgewaardeerd via een multifunctioneel display aangesloten op Seatalk NG netwerk. Lukt dat niet, dan kunnen wij dat ook voor je doen. Stuur het instrument op, en wij zorgen voor de upgrade.

Waarom herkent mijn Raymarine ST70 de DST800 of DT800 niet

Zelfde als hierboven.

Situatie:
-Een DST800 (of DT800) Smart Sensor met een STNG (NMEA 2000) connector op het STNG netwerk is aangesloten.
-Een NMEA2000 naar Seatalk-adapterkabel is gebruikt om verbinding te maken met Seatalk NG (uitzonderlijke situatie)

In deze situatie worden de DST800 sensors niet herkend door de i70-instrumenten.  Door het upgraden van de i70-serie display naar software versie 2.02 of hoger, zal de ST70-serie de Smart Sensor herkennen.

De software kan worden gedownload van Raymarine’s website en opgewaardeerd via een multifunctioneel display aangesloten op Seatalk NG netwerk. Lukt dat niet, dan kunnen wij dat ook voor je doen. Stuur het instrument op, en wij zorgen voor de upgrade.

Ik wil simpel diepte en snelheid zien

Vraag: Ik zoek een nieuw log en dieptemeter. Wil het graag eenvoudig houden. Liefst 1 meter voor diepte en snelheid. Ik wil de opening van het oude log gebruiken, geen andere gaten in de romp. De transducer voor de diepte op de spiegel wil ik kwijt. Ik zoek dus een transducer die zowel de snelheid als de diepte meet.

Antwoord: Er zijn meerdere mogelijkheden om dit te realiseren. Bijna alle opties maken gebruik van de Raymarine DST800 triducer (ANALOOG) met bestelnummer A22154. Dit is een enkele transducer die de diepte + snelheid + temperatuur aangeeft (vandaar DST).
Omdat er 3 waarden worden gemeten wordt deze gever triducer genoemd. De gever kan direct achter op het i50 of i40 instrument worden aangesloten. Kalibreren kan vanuit het display.

Met een i70s instrument kan je het beste de SMART DST800 gebruiken, dan heb je de DST gegevens namelijk op het SeaTalkNG/RayNet netwerk zitten en dus overal beschikbaar. Alleen de i70s kan op dit moment de transducer instellen.

Lees hier meer over de mogelijkheden voor de DST (Diepte Snelheid Temperatuur) gevers. Zowel SMART via het SeaTalkNG netwerk als de analoge versie met losse signaal-aders die achter op het instrument wordt aangesloten:

Eenvoudig LOG en dieptemeter met gever aanschaffen
https://www.raymarine-navigatie.nl/eenvoudig-log-en-dieptemeter-aanschaffen/

Is dit alles?

Vast niet, er zullen vast meer vragen zijn over deze gever, laat het mij weten, dan zet ik de vraag met het antwoorden er bij -_-

Je kan ook reageren op het bericht. Plaats een reactie onder dit artikel.

Klik om toegang te krijgen tot dst800.pdf

Signaalkabel LOG / snelheid gever vervangen

Raymarine i40 BiData E70066Vraag: Ik heb een i40 log waarvan de kabel tussen de gever en de display op een of andere manier beschadigd is. Dit log is nog maar een paar jaar oud en ik zoek een vervangende kabel. Kan ik de kabel van het LOG vervangen.

Dit log is een paar jaar oud, maar niet ouder dan vijf jaar. Op een of andere manier is de kabel tussen de zender en de display gebroken. Op de werf hebben ze de kabel weer aan elkaar verbonden, maar nu wil het geval dat ik on waarschijnlijk hoge snelheden op mijn log aflees. ( 14 knopen voor een zeiljacht) Nu heb ik begrepen dat je nooit veranderingen in de kabel mag aanbrengen, dit in verband met de weerstand. Mijn jacht heeft een totale lengte van 10.10m welke kabel met welke afstand moet ik dan bestellen?


Antwoord:

Kleuren signaalkabel LOG snelheid gever vervangen E26031
Kleuren signaalkabel LOG snelheid E26031

De kabel van de analoge snelheid gever mag wel ingekort worden, een kabel van de diepte niet. Er is wel een belangrijk detail: de spanning van de signalen die over de gekleurde signaaladers gaan zijn erg laag. Je ‘moet’ daarom een soldeerverbinding maken en geen kroonsteentjes. (nergens, nooit, voor niets kroonsteentjes gebruiken, behalve voor nood). Als de signaaladers zijn gesoldeerd, dan moet elke ader met een krimpkous worden afgesloten, en daarna alle gesoldeerde signaaladres met een krimpkous om de buitenmantel afsluiten.

Raymarine M085 fluxgate afgeschermde signaalkabel aders
M085 fluxgate afgeschermde signaalkabel

Er is een bestelnummer of product nummer voor een kabel met de zelfde kleuren die de analoge transducer heeft die hebben wij niet. Wel is er een signaalkabel voor de fluxgate beschikbaar, die heeft andere kleuren: Screen, rood, geel, groen, blauw. De analoge LOG gevers gevers hebben screen, bruin, rood, groen, wit.

Als je de juiste kleuren wilt hebben aan de kant van het instrument zal je dus een stuk van deze fluxgate kabel tussen de bestaande kabel moeten zetten. Zodat je aan de kant van het instrument de juiste kleurencombinatie hebt. Hiermee voorkom je foute aansluitingen.

De fluxgatekabel is hier te vinden:

Analoge snelheid gever en SMART gever

Er is verschil tussen de gevers van Raymarine. De gevers zijn onder te verdelen in 2 categorieën.

1) Analoog en 2) digitaal SMART

De analoge gevers zijn er vanaf het begin en worden nog steeds gebruikt in combinatie met de instrumenten met de analoge aansluiting op de achterkant. De aansluitingen zijn met AMP knijpschoentjes die je op het instrument kan schuiven. Een uitzondering is de ST50, deze heeft draaiconnectoren.

Raymarine A22111 DST800 DST CU TH smart triducerDe SMART gevers zetten de gegevens op het SeaTalkNG netwerk. Als je een SMART gever zoals de Raymarine DST800 DST CU TH smart triducer wilt gebruiken in combinatie met bestaande analoge displays moet je een STNG netwerk maken met de Raymarine Inline converter SeaTalk 1 naar SeaTalk NG converter. Je zal dan elk instrument ook op repeater moeten zetten in het menu.

Instrument Analoog op achterkant SMART compatible
ST30 Ja Ja
(met STNG netwerk, behalve windgever)
ST40 Ja Ja
(met STNG netwerk, behalve windgever)
ST50 Ja (ronde connector) Ja
(met STNG netwerk)
ST60 en ST60+ Ja Ja
(met STNG netwerk, behalve windgever en roerstandgever)
i40 Ja Ja
(met STNG netwerk)
i50 Ja Ja
(met STNG netwerk)
i60 Ja Nee
(windgever is niet STNG)
i70 Nee Ja
(behalve windgever en roerstandgever)
a-serie Kaartplotter Nee Ja
(behalve windgever en roerstandgever)
e-serie kaartplotter Nee Ja
(behalve windgever en roerstandgever)
es-serie kaartplotter Nee Ja
AXIOM kaartplotter Nee Ja

ST30: Alle ST30 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
ST40: Alle ST40 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
ST50: Alle ST50 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
ST60 en ST60+: Alle ST60 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
i40: Alle i40 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
i50: Alle i50 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
i60: Alle i60 instrumenten hebben een analoge aansluiting op de achterkant
i70 en i70s: Alle i70(s) instrumenten hebben geen analoge aansluiting op de achterkant.

ST60 Plus A22002P dieptegever aansluiten achterkant
Achterkant ST60

Raymarine E70046 i70 multifunctioneel kleuren display achterkant
Achterkant i70

Signaal kabel solderen is kalibreren

Als er een wijziging is in de signaalkabels zal je als eerste de instellingen van het LOG opnieuw moeten controleren. Daarnaast zal je de snelheid opnieuw kalibreren. In de handleiding is te vinden hoe je in het menu de gever kan kalibreren.

In deze link zijn de handleidingen te vinden van de ST instrumenten.

 

 

 

Raymarine i50 Tridata pakket retractable transducers

Raymarine i50 Tridata display instrument vervangen ST50Er is een Raymarine i50 Tridata pakket diepte/snelheid/temp en wordt geleverd met p120 en p19 TH transducers. Zijn dit retractable transducers?


Er is 1 pakket voor de Raymarine i50 Tridata te bestellen. Een combinatiepakket is altijd voordeliger dan een los instrument met losse gevers.

Welke pakketten zijn er voor de i50 Tridata

Raymarine i50 Tridata pakket met P120 P19 transducer E70149Transducers worden of op de spiegel van het schip geplaatst (aan de buitenkant) of door de romp. (aan de binnenkant). Op dit moment is er 1 pakket beschikbaar voor de i50 Tridata instrumenten. De gevers in dit pakket zijn Through Hull en van kunststof. Voor transom mount is geen pakket.

Through hull transducer

Raymarine through hull retractable snelheid transducer D241Through hull betekent dat de gever -door-de-romp- moet worden geplaatst. De gevers door de romp worden het meest gebruikt. Hiervoor moet het schip uit het water en zal er een gat in de romp moeten komen.
Meestal heb je twee aparte gevers. Een gever voor snelheid en een gever voor de diepte.
Er zijn transducers die diepte+snelhied+temperatuur (DST) in 1 gever hebben ingebouwd, maar hier zijn geen i50 Tridata-pakketten voor beschikbaar. Je zal dan een los i50 Tridata instrument en een losse gever moeten bestellen.

Transom transducer

Raymarine transom transducer montageVoor vissersbootjes kan een gever op de spiegel een betere oplossing zijn. Je hebt dan geen plekken op de romp die je moet vermeiden als je de boot op een trailer moet zetten. Bij de transom is het nagenoeg altijd een combinatie van diepte en snelheid en temperatuur in 1 gever. Uitzonderingen zijn de fishfinder modules, die hebben geen snelheid, alleen diepte en fishfinder-beeld. Een i50 Tridata met een transom-transducer is er niet. Je zal dan een los i50 Tridata instrument en een losse transom gever moeten bestellen.

Welke gevers zitten in het i50 Tridata pakket

In het Raymarine i50 Tridata pakket zitten de P120 en P19. Dit zijn de meest gebruikte en standaard transducers die verkocht worden. Het zijn analoge transducers die aangesloten moeten worden op de achterkant van het instrument. Dit is ideaal voor kleinere installaties.
Tip: Als het veel instrumenten worden aangesloten met bijvoorbeeld een plotter overweeg dan een transdcucer die via het nieuwe SeaTalkNG netwerk communiceert. Bijvoorbeeld de Raymarine DST800 DST CU TH smart triducer (A22111) dit is een diepte+snelheid+temperatuur gever en is retractable.

De P120 transducer

Raymarine ST60 Plus uitneembare diepte transducer met plug E26030Heeft bestelnummer E26031 en is een lange en standaard snelheid transducer. Deze transducer kan je uit de huiddoorvoer halen. Dat heet dan retactable. Dit is erg handig als de schoepjes vervuild zijn. Je kan de gever uit de huiddoorvoer halen. De klepjes in de huiddoorvoer klappen dicht en zorgen er voor dat er weinig water naar binnen stroomt. Maar ze sluiten niet waterdicht af. Met de meegeleverde blinde plug zorg je er voor dat de huiddoorvoer wel waterdicht wordt afgesloten. TIP: let er op dat er een nokje op de transducer zit, hij kan maar op 1 manier in de huiddoorvoer.

De P19 transducer

Heeft bestelnummer M78713-PZ Raymarine standaard dieptegever through hull M78713-PZ en is een lange en standaard diepte transducer met temperatuur voeler. Deze transducer kan je NIET uit de huiddoorvoer halen. Dit is meestal geen probleem omdat je de gever nagenoeg nooit hoeft schoon te maken. Wel is het zo dat als de gever defect raakt, dat het schip uit het water moet, en de oude gever uit de romp moet worden gehaald.  Wil je wel een retractable diepte transducer hebben, dan kan je deze wel uitwisselen zonder het schip uit het water te halen. Je moet dan wel een complete set aanschaffen, met huiddoorvoer. Die houd je dan over.

Raymarine D800 P17 D TH Retractable transducerEr is een dieptegever beschikbaar die wel uitneembaar/vervangbaar is.
Raymarine D800/P17 TH Retractable diepte transducer E26030. Die zal je los moeten bestellen daar is geen pakket voor.

Heeft een C of E kaartplotter een interne GPS

Raymarine C120 aansluiten op SeaTalkNG STNG netwerk E02022 E62113Geen van de C / E-Series Classic kaartplotter (C70, C80, C120, E80, E120) hebben een intern GPS antenne.

Maar let op de C-serie Wide kaartplotters (C90W, C120W, C140W) en de E-serie Wide (E90W, E120W, E140) hebben wel een interne GPS.

Ik wil een externe GPS aansluiten

De RS125 GPS antenne (SeaTalk) was hiervoor beschikbaar, die is niet meer leverbaar. De vervanger is de Raymarine RaySstar 150 GPS antenne. Deze GPS antenne kan niet op de SeaTalk aansluiting worden aangesloten, maar moet via SeaTalkNG worden aangesloten.

Om de nieuwe RayStar150 aan de plotter / netwerk aan te sluiten moet je een STNG netwerkje maken en voeden met 12V.

Externe GPS op een C-scherm E-scherm

Om data van de C of E serie kaartplotter (MFD) op het netwerk te krijgen is er een adapterkabel beschikbaar. Maar let op dit is een aansluiting voor de zogenaamde SeaTalk2 naar SeaTalkNG. Gebruik deze kabel niet in een STNG netwerk. De kans op foutmeldingen is aanwezig.

–>>  Vuistregel: nooit ST2 in een STNG omgeving gebruiken.

Het beste is de Raymarine Inline converter SeaTalk 1 naar SeaTalk NG Productnummer: E22158 te gebruiken, meestal is dit de beste oplossing zeker voor de toekomst als er andere apparatuur aan boord komt die alleen STNG kan praten. Vergeet niet het netwerk te voeden met de voedingskabel die wordt meegeleverd. Je kan dn de meegeleverde SeaTalk kabel aansluiten op de achterkant van de kaartplotter en de andere kant in de converter (gele connector) stoppen.

 

Raymarine kaartplotter C-serie E-serie externe GPS aansluiten SeaTalk achterkant
Raymarine kaartplotter C-serie E-serie SeaTalk achterkant

Hier onder zijn de juiste onderdelen te vinden:

Raymarine Raystar 150 GPS antenne
Productnummer: E70310

Wij raden dit af, maar als je alleen (dus 1 apparaat) de RayStar150 GPS aan wilt sluiten op een C-serie of E-serie en geen andere STNG apparaten, dan kan je overwegen om deze adapterkabel gebruiken in combinatie met de Raymarine STNG Starter Kit Productnummer: T70134. En alleen als er NMEA2000 apparaten (motormanagement/trim vlakken) van andere leveranciers moeten worden aangesloten op de plotter. Vergeet dan niet in het menu de STNG aan te zetten: ST290 System –>Select ON if your C-Series is connected to a SeaTalk2 system.

Raymarine Raystar 150 GPS antenne
Productnummer: E70310
Raymarine STNG Starter Kit

Raymarine STNG Starter Kit

Productnummer: T70134

Externe GPS op een C-WIDE scherm

Er is echt een verschil tussen de C-serie en de C-serie WIDE kaartplotters en de E-serie en E-serie WIDE. De aansluitingen op de achterkant van de Wide kaartplotters laten zien dat er andere verbindingen zijn zoals een echte STNG (SeaTalkNextGeneration) aansluiting en de snelle STHS (SeaTalkHighSpeed) voor radarbeelden en sonarbeelden. Je kan dus de RaySTar150 direct aansluiten op de STNG poort. Het is bekend dat je niet alleen de GPS in deze poort kan steken? Je moet namelijk een netwerk maken met de zogenaamde terminators.

Raymarine kaartplotter C-serie E-serie WIDE externe GPS aanslluiten SeaTalk achterkant

Je hebt dus alleen een GPS antenne nodig en een minimaal netwerk (tenzij die al aanwezig is)

Hier onder zijn de juiste onderdelen te vinden:

Raymarine Raystar 150 GPS antenne
Productnummer: E70310
Raymarine STNG Starter Kit

Raymarine STNG Starter Kit

Productnummer: T70134

Vergeet niet de blauwe (terminators) te geberuiken en dit netwerk te voorzien van 12V. Dit kan met de meegeleverde rode voeingskable in se set. Met de meegeleverde (korte) wtte spur kabel kan de C-serie WIDE kaartplotter op dit netwerk worden aangesloten. De RayStar150 GPS komt met de spurkabel in een vrije port.

Systeem instelling C-serie WIDE

De C- en E-serie WIDE kaartplotters benne

Je kan op meerdere manieren de GPS data aan de kaartplotter geven. Dat kan via NMEA STNG en SeaTalk. Dit betekent dat in het menu van de kaartplotter moet worden aangegeven welke ingang gekozen is.In dit gevl moet de ingang op STNG worden gezet. Ook als er meerdere kaartplotters in het netwerk zijn: er mag maar 1 GPS bron aanwezig zijn.

Hier de stappen in het menu:

Overschakelen tussen interne en externe GPS-ontvangers
1. Druk op de MENU knop.
2. Selecteer met het trackpad het menu Interne GPS.
3. Selecteer met de trackpad de optie ON om de interne GPS of de optie OFF om een ​​externe GPS te gebruiken.
4. Druk op de OK-knop.